عباس قديانى
2
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
به طور كامل ، اغلب ، دانشى پيرامون زبان فارسى و يا عربى و تركى مورد نياز است چون يك فهرست به طور متداول تحت اين نام ليست شده است كه علىرغم اين كمبودها ، بسيارى از اين مطالب و مقالات به وسيلهء دانشجويان برجستهاى در اين زمينه نوشته شده و كاملا مفيد باقى مانده است . هرچند براى شرح كتب الحاقى و اضافى در مورد موضوعات انتخابى ، چاپ جديد دايرة المعارف اسلام ، ارجح است چون اين مراجع به روز شده تا تمامى مطالب ضرورى اوليه و ثانويه در دسترس را دربر گيرد . دايرة المعارف كوچك اسلام چاپ « گيب » و « جى اچ كرامرز » كه اولين بار در 1946 چاپ شد در 1965 توسط انتشارات دانشگاه « كرنل » نيويورك چاپ مجدد شد و تقريبا بر مبناى چاپ اول دايرة المعارف اسلام بوده و تنها شامل مقالاتى در زمينهء مذهب و قانون است كه اين كتاب منبع مفيدى بود و براى استفاده آسان مىباشد . اما در متون فارسى : شخص ، انتظار كتابهايى پيرامون تاريخ اجتماعى سياسى را دارد ، ولى آنچه در دسترس است كافى نيست . قبل از انقلاب اسلامى ايران ، دو مرجع مهم ، لغتنامه دهخدا و فرهنگ معين بودند كه هيچيك از آنها اختصاصا براى دانشجوى تاريخ طراحى نشده بود . مورد اول براى رفع نيازهاى دانشجويان ادبيات فارسى و افراد عادى بود ؛ هرچند كه از زمان انقلاب اسلامى 1979 ، برخى كارها در زمينهء مراجع مورد غفلت قرار گرفته ، پديدار شدند كه مهمترين آنها دايرة المعارف بزرگ اسلامى به سردبيرى كاظم موسوى بجنوردى مىباشد كه اولين نسخهء اين دايرة المعارف شكوهمند در 1988 تهيه شد و پيشبينى مىگردد كه نسخهء تكميل شدهء آن به 80 جلد برسد كه انتظار مىرود سرانجام اين كار به عربى ترجمه گردد . از ديگر كارها ، دايرة المعارفى تخصصى با نام « دايرة المعارف تشيع » مىباشد كه هدفش مستند نمودن تاريخ و فرهنگ شيعه مىباشد كه اولين جلد آن در 1987 منتشر گرديد و تاكنون 8 جلد از آن منتشر شده است . نزديكترين مجلدى كه مشابه كار فعلى آقاى قديانى مىباشد ، دايرة المعارف تاريخ است كه ابتدا در 1990 در دو نسخه منتشر شد و اين كار توسط احمد تدين و شاهين احمدى در 1454 صفحه ترجمه شده و شامل تاريخ جهان از 1789 الى 1989 مىشود كه وقايع عمده به ترتيب زمانى ليست گرديده و بيشترين تمركز بر تاريخ جهان غرب است تا شرق . هرچند نويسندگان سعى در جبران اين كاستيها بهوسيلهء اضافه نمودن مطالب جديدى پيرامون خاورميانه و آسيا دارند . درحالىكه اين كارها و آثار مفيد مىباشند ولى هيچ كدام از اين مراجع در دسترس به زبان فارسى نمىتواند جايگزين كار آقاى قديانى گردد كه منحصرا دربارهء تاريخ ايران مىباشد . نويسندهء اين كار وقتگير و پرمشقت در 1342 هجرى شمسى در شهر تهران به دنيا آمد . او ليسانس خود را از دانشگاه شيراز اخذ نموده و به عنوان دانشجوى سابق من ، به توصيف افكار خويش بسيار